LexMedica

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego


Bóle brzucha, krwawienie z przewodu pokarmowego, liczne biegunki, gorączka – to niektóre z objawów wrzodziejącego zapalenia jelita grubego (WZJG). To nieswoista choroba zapalna jelit obejmująca błonę śluzową i podśluzową jelita grubego. Rozlany stan zapalny powoduje osłabienie błony śluzowej, która staje się podatna na krwawienie. Choroba ma charakter przewlekły i może wykazywać długotrwałe okresy remisji przerywane ostrymi nawrotami. Zmiany obejmują odbytnicę, ale mogą też rozszerzać się w kierunku okrężnicy. Charakterystyczne dla zaawansowanego stadium choroby są krwawiące owrzodzenia na błonie śluzowej jelit. Najczęściej wrzodziejące zapalenie jelita grubego atakuje po raz pierwszy u pacjentów w przedziale wiekowym 15-25 lat, rzadziej pomiędzy 55. a 65. rokiem życia. Przyczyny WZJG nie są dokładnie rozpoznane. Choroba zaliczana jest do grupy schorzeń autoimmunologicznych. Jedną z potencjalnych przyczyn może być wzmożona aktywacja limfocytów T CD4+, które wytwarzając zwiększone ilości cytokin prowadzą do zmian w przebiegu odpowiedzi immunologicznej. Wśród dalszych przyczyn upatruje się również czynniki genetyczne i środowiskowe.


Objawy i przebieg wrzodziejącego zapalenia jelita grubego


Głównym symptomem choroby jest krwista biegunka. Chorzy skarżą się również na ból zlokalizowany w lewym dolnym kwadrancie brzucha lub odbytnicy. Charakterystyczne są również gorączka, znaczne osłabienie i spadek masy ciała.

U większości chorujących na WZJG obserwuje się łagodny przebieg z długotrwałymi okresami remisji. Ciężki przebieg choroby dotyczy około 20% pacjentów. Wówczas wśród objawów odnotowuje się ponad sześciokrotne oddawanie krwistego stolca dziennie, znaczne osłabienie, wysoką temperaturę ciała, chudnięcie, tkliwość w obszarze jamy brzusznej, niedokrwistość, zwiększenie częstotliwości rytmu serca, obniżenie ciśnienia tętniczego, osłabienie perystaltyki jelit. Choroby zapalne jelit mogą wiązać się również z objawami dotyczącymi skóry, stawów i oczu.

Rozpoznanie


W stanach zaostrzenia chory wymaga leczenia w warunkach szpitalnych lub ambulatoryjnych. Kontakt z lekarzem jest niezbędny, ponieważ ciężki przebieg stanu zaostrzenia może doprowadzić do niebezpiecznych powikłań. Nasilone krwawienie z przewodu pokarmowego może powodować niedokrwistość i konieczność transfuzji krwi. Jednym z bardziej groźnych powikłań jest również rozszerzenie światła jelita i toksyczne rozdęcie okrężnicy. To ostatnie objawia się m.in. wysoką gorączką przekraczającą 38°C, tętnem wyższym niż 120/min., odwodnieniem, zaburzeniami elektrolitowymi, wzdęciem i bólem brzucha oraz podniesioną liczbą białych krwinek.

W rozpoznaniu bada się kał celem wykluczenia infekcji. Aby ocenić stan i rozległość zmian w jelicie wykonuje się endoskopię wraz z pobraniem próby do badania histopatologicznego. Łagodna postać choroby wyróżnia się nadżerkami i zatarciem rysunku naczyniowego w błonie śluzowej. W postaci ciężkiej dominują owrzodzenia i obszary pozbawione nabłonka. W badaniu krwi wynika spadek wartości HGB, podwyższony wskaźnik OB, spadek poziomu żelaza i białka.

Zapadalność na wrzodziejące zapalenie jelita grubego w Europie wynosi 10 nowych przypadków na 100 tysięcy ludzi rocznie. Chorujący są obciążeni ryzykiem wystąpienia nowotworu jelita grubego pięciokrotnie wyższym niż zdrowa część populacji. Ryzyko zmniejsza kuracja z zastosowaniem odpowiednich leków.

Leczenie


Chorym podaje się następujące leki na wrzodziejące zapalenie jelita grubego:
W ciężkich przypadkach choroba wymaga interwencji chirurgicznej polegającej na usunięciu części lub całości jelita grubego. Leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego ma charakter przewlekły. Leki mają na celu zapobieganie nawrotom i łagodzenie przebiegu zaostrzeń. Jednym ze skutków choroby może być nowotwór jelita grubego. Dotyczy to jednak przypadków długotrwałych zaostrzeń i degradacji sporej części jelita. Stosowane leki działają profilaktycznie na rozwój nowotworu. Nie należy odstawiać leków bez porozumienia z lekarzem. Tylko systematyczna terapia pozwala skutecznie zapobiegać nawrotom choroby. Zaostrzenia mogą pojawiać się m.in. po przyjęciu niesteroidowych leków przeciwzapalnych lub antybiotyków. Kontrolnie chorym zaleca się wykonywanie kolonoskopii co dwa lata i regularne badania krwi.

Nie ma specjalnych zaleceń dietetycznych w leczeniu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Najważniejsze jest, aby pacjent obserwował swój organizm i unikał pożywienia, które mu szkodzi. W stanach zaostrzenia obowiązuje dieta lekkostrawna i ubogoresztkowa (białe pieczywo, gotowany ryż, zupy kremy, przeciery, kisiele itp.).
Uwaga.