LexMedica

Zespół Crohna

Choroba Leśniowskiego-Crohna (zwana także zespołem Crohna) to schorzenie zapalne jelit o wciąż niewyjaśnionej etiologii. Po raz pierwszy chorobę tę opisał polski lekarz Antoni Leśniowski, w roku 1904. W 1932 roku opis choroby został rozbudowany przez amerykańskiego gastroenterologa Burrilla Bernarda Crohna. Choroba polega na przewlekłym, nieswoistym stanie zapalnym ścian przewodu pokarmowego. Najczęściej zmiany zlokalizowane są u końca jelita cienkiego i na początku jelita grubego, ale mogą dotyczyć także przełyku, żołądka i dwunastnicy.

Przyczyny zachorowań na zespół Crohna


Etiologia choroby i skuteczne metody jej leczenia do dziś nie są rozpoznane. Zespół Crohna w stanach zaostrzenia objawia się silnymi biegunkami, bólami brzucha i gorączką. Do rzadziej obserwowanych objawów pozajelitowych należą rumień guzowaty i pioderma zgorzelinowa na skórze, bóle stawów oraz problemy wzrokowe. Badanie krwi wykazuje m.in. podwyższone OB (odczyn Biernackiego) i CRP. Schorzenie ma podłoże autoimmunologiczne.

Czynniki powstawania: Rozwój choroby następuje, gdy mechanizmy odpornościowe w organizmie przestają reagować na bakterie. Na zespół Crohna w Polsce choruje około 5 tysięcy osób. Objawy są niecharakterystyczne, co może utrudniać jednoznaczne rozpoznanie, szczególnie gdy zmiany zapalne zlokalizowane są w jelicie grubym. Wówczas choroba Leśniowskiego-Crohna może przypominać wrzodziejące zapalenie jelita grubego.

W celu rozpoznania zespołu Crohna przeprowadza się następujące badania:
Choroba Leśniowskiego-Crohna może wiązać się z groźnymi powikłaniami, do których należą m.in.: przetoki wewnętrzne (jelitowo-jelitowe, jelitowo-pęcherzowe, jelitowo-pochwowe), przetoki zewnętrzne (jelitowo-skórne), perforacje jelita z tworzeniem się ropni, zmiany i ropnie okołoodbytnicze, ropnie międzypętlowe w jelitach, krwawienie z przewodu pokarmowego, rak jelita grubego, gruczolakorak jelita cienkiego.

Pacjenci cierpiący na zespół Crohna wykazują ponad pięciokrotnie większe ryzyko zachorowania na raka jelita grubego w stosunku do populacji ogólnej, niemniej ryzyko to jest mniejsze, aniżeli u osób cierpiących na wrzodziejące zapalenie jelita grubego.

Choroba ta ma charakter nawrotowy. Okresy remisji mogą trwać całymi latami. W fazie zaostrzenia niezbędna bywa hospitalizacja pacjenta. Intensywność objawów zależy m.in. od wieku zachorowania. Badania wykazują, że im młodszy wiek pacjenta w momencie zachorowania, tym ostrzejszy przebieg choroby. Młodzi ludzie zmagający się z zespołem Crohna cierpią na częstsze nawroty. Wykazują też objawy wyniszczenia organizmu związane z osłabionym przyswajaniem składników odżywczych z pożywienia. U osób, które zapadły na to schorzenie w III i IV dekadzie życia, ma ono na ogół łagodniejszy przebieg.

Leczenie Crohna


Niestety choroba Leśniowskiego-Crohna jest nieuleczalna. Usunięcie fragmentu jelita zmienionego chorobowo nie oznacza, że zmiany nie pojawią się w pozostałych odcinkach. Metody chirurgiczne wprowadza się w sytuacjach nagłych, takich jak np. perforacja jelita, niedrożność czy nacieki zapalne, jak też wtedy, gdy chory nie reaguje na leczenie farmakologiczne i gdy stopniowo postępuje ograniczenie drożności jelit, pojawiają się przetoki bądź nawracające krwawienia z przewodu pokarmowego.

Leczenie Crohna polega na zapobieganiu nawrotom i łagodzeniu zaostrzeń. Ma charakter przewlekły. Choć całkowite wyleczenie nie jest możliwe, to w niektórych przypadkach choroba ma postać łagodną i przebiega bez zaostrzeń. Wówczas choroba praktycznie nie stwarza żadnych ograniczeń w życiu codziennym i aktywności zawodowej. Co ciekawe, w życiu z zespołem Crohna nie ma też specjalnych przeciwwskazań dietetycznych. Chory powinien odżywiać się zdrowo i w zbilansowany sposób, obserwując własne reakcje na pożywienie. Z diety należy wykluczyć produkty, które mogą powodować zaostrzenie objawów. U jednych pacjentów może to być nabiał, u innych produkty pełnoziarniste, a u niektórych np. surowe owoce. To kwestia indywidualna. W stanach zaostrzenia choroby zaleca się dietę lekkostrawną i ubogoresztkową. Wysoka zawartość błonnika może bowiem nasilać biegunkę. Chorzy na zespół Crohna często mają niedobory składników mineralnych powodowane osłabionym wchłanianiem w jelitach. Warto przyjmować suplementy z żelazem, kwasem foliowym oraz cynkiem.

Farmakologia w leczeniu Leśniowskiego-Crohna


Leki włącza się w celu indukcji remisji i jej podtrzymania. Leki mają za zadanie doprowadzić do ustąpienia objawów i wygojenia błony śluzowej jelita. Oczywiście stosowanie leków chroni także przed wystąpieniem powikłań. W leczeniu Crohna stosuje się kwas 5-aminosalicylowy i jego pochodne, glikokortykosteroidy, leki immunosupresyjne i leki biologiczne. Doraźnie w stanach zaostrzenia podaje się także antybiotyki.

Nie wszyscy pacjenci z zespołem Crohna dobrze reagują na leki przeciwzapalne, sterydy czy środki modulujące układ odpornościowy. Szansą dla nich jest terapia tzw. lekami biologicznymi. Substancje te wykorzystują naturalną zdolność ludzkiego organizmu do wytwarzania przeciwciał do walki z bakteriami i wirusami wywołującymi chorobę. Limfocyty (krwinki białe) wytwarzają białko niszczące drobnoustroje. W toku badań wytworzono leki oparte na działaniu limfocytów ukierunkowanych do produkcji przeciwciał blokujących czynniki wywołujące stany zapalne w chorobie Crohna. Terapia lekami biologicznymi może jednak wywoływać działania niepożądane, m.in. silne reakcje alergiczne, dlatego ich wprowadzenie jest ostatecznością, po którą lekarze sięgają, gdy pozostałe leki i metody nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. Leczenie preparatami biologicznymi jest ponadto dość kosztowne. W Polsce ten rodzaj leczenia Crohna stosuje się z reguły u dzieci oraz u pacjentów z ciężką postacią schorzenia.
Uwaga.